Wielen

Wielen maken of breken een fiets. Dit geldt zowel voor 'the looks' als voor het rijgedrag. Ook bepaald de kwaliteit van je wielen of je vaak onderweg stil komt te staan of niet. In dit artikel gaan we in op de onderdelen van een wiel en wat de specifieke aandachtspunten hiervan zijn.

Een wiel bestaat uit een aantal onderdelen, te weten: de naaf, de spaken en de velg. Daarnaast natuurlijk de band. In het geval van tubeless alleen een buitenband, anders ook nog een binnenband. In dit artikel willen we het niet hebben over de prijs van wielen. Deze zijn immers verkrijgbaar vanaf pakweg 200 Euro tot een prijs van rond de 2000 Euro. In een ander artikel op fietspraat.nl gaan we in op de verhouding van geld wat je fiets moet kosten, waarbij we concluderen dat de wielen ongeveer 30% van de totale prijs van de fiets kosten (Een nieuwe racefiets kopen. Waar moet ik op letten ?).

Naaf

Er zijn tal van soorten naven beschikbaar. Belangrijk in de naaf is vaak het gewicht, het soort en de kwaliteit lagers die er in zitten en het materiaal waarvan ze gemaakt zijn. Wat bij aanschaf van naven belangrijk is, is dat de achternaaf een adapter moet hebben die past bij de onderdelengroep waarmee de fiets uitgerust is. Zo kun je geen Shimano cassette op een Campagnolo naaf zetten, omdat dit eenvoudigweg niet past. Wel kun je deze adapter bij de meeste naven wisselen. De te kiezen naaf valt dus altijd maar binnen één merk. Welk type je dan pakt is eenvoudig aan te passen aan de rest van de groepset. Kies je bijvoorbeeld een Shimano Dura-Ace groep, dan zul je geen Shimano 105 naaf kiezen, maar minimaal een Ultegra of ook Dura-Ace. Idem bij Campagnolo.

Velg

Bij de velg wordt het verhaal wat moeilijker. Grofweg zijn velgen onder te verdelen in 3 groepen, namelijk lage velgen, halfhoge en hoge velgen. Hoge velgen zien er mooier uit (kwestie van smaak) en zijn vaak een stuk stijver. Dit levert (bij profs) vaak hogere snelheden op omdat de factor vering vervalt. Het spreekt voor zich dat dit voor de gemiddelde toerfietser minder opgaat, maar het oog wil natuurlijk ook wat. De hogere velg levert zijn voordeel vaak pas op bij snelheden boven de 40 km/h. Lage wielen daarentegen hebben meer verend vermogen, wat het comfort ten goede komt. Halfhoge wielen zijn de bekende gulden middenweg. Welke velg moet je nou kopen/gebruiken. Dit hang enerzijds af van de bereider/fietser en van het parcours waarop gereden wordt. Ben je een fietser van pakweg 80 kg, dan hoef je je nergens zorgen over te maken. Ben je echter als fietser van een zwaarder kaliber dan is het aan te raden goed te kijken naar de combinatie velg/aantal-spaken. Met betrekking tot het parcours is het eigenlijk vrij makkelijk. Kijk je op tv naar een koers zoals bijvoorbeeld Parijs-Roubaix (om er maar een extreme uit te halen), dan zul je zien dat de meeste renners kiezen voor lage velgen. Deze veren nog een beetje mee, waar hoge velgen dit niet doen. Het gebruik van hoge velgen resulteert dan vaak in meer lekke banden en, erger nog, meer valpartijen. Toch zie je, vooral in droge edities van Parijs-Roubaix, steeds meer renners met hoge velgen rijden. De kwaliteit van die wielen is tegenwoordig dusdanig goed te maken dat spaken en velgen niet breken. De stijfheid van de fiets als totaal blijft doordoor hoog, wat de snelheid ten goede komt. Enige vorm van vering en comfort proberen de mecaniciens in de fiets aan te brengen door dubbele stuurlinten te monteren. Is er een natte Parijs-Roubaix, dan is grip veel belangrijker en zullen de renners eerder met lage velgen en lagere bandenspanning rijden. Naarmate het parcours beter asfalt heeft zijn hoge velgen beter toe te passen. Het gebruik van volledig dichte wielen is eigenlijk niet toegestaan en in het profpeloton wordt dit alleen nog toegepast in tijdritten.

Materiaal

Een ander aspect bij het uitzoeken van de velg, is het te gebruiken materiaal. De meeste velgen zijn tegenwoordig van aluminium. De duurdere, en zeker de hoge velgen gebruiken veelal carbon. Meer over de voor- en nadelen van aluminium ten opzichte van carbon komt later terug bij het bespreken van het te gebruiken materiaal voor een frame, maar in het kort kan gezegd worden dat een carbon velg nog stijver is. Dit resulteerd dus in minder verend vermogen en een sneller wiel. Aluminium veert iets meer. Qua gewicht is het verschil eigenlijk te verwaarlozen, zeker voor een tourfietser.

Clinchers

Een aandachtspunt bij het aanschaffen van velgen is of er op tubeless banden gereden wordt of op buitenbanden met binnenband. In de laatste, de velgen worden dan 'clinchers' genoemd is een zwaardere en sterkere rand gemonteerd, waar de buitenband binnen gehouden wordt. Bij een tubeless band is dit niet nodig en wordt de velg dus iets anders opgebouwd aan de buitenkant. Heb je eenmaal een tubeless velg, dan zul je ook tubeless banden moeten monteren en visa versa.

Spaken

Natuurlijk zijn er platte en ronde spaken in een aantal kleuren, veelal zwart en metaalkleurig. De keuze van spaken heeft echter meer te maken met het aantal. Waar wielen om in de bergen mee te klimmen vaak minder spaken hebben (bijvoorbeeld 16 voor, 24 achter) hebben velgen voor de wat gematigder ritten vaak meer spaken. Belangrijkste voor een amateur/toerfietser is hier eigenlijk om je niet te laten verleiden door mooie wielen. Wielen met 16 spaken wegen absoluut minder, maar dit heeft een prijs. Hiermee spaar je misschien honderd gram, maar dit gaat wel ten koste van de stabiliteit en kwaliteit van het wiel. Profs wegen gemiddeld 70kg en laten dit wiel na elk gebruik zorgvuldig controleren. De gemiddelde toerfietser weegt vaak echter wat meer. In zo'n geval is een dergelijk wiel niet aan te raden. De krachten die dan op zo'n wiel komen (vaak ook nog bij slecht wegdek, kasseien enz) zijn dusdanig groot dat vroeg of laat ongetwijfeld spaakbreuk optreedt. Meestal gebeurt dit bij hard remmen (afdalingen). Daar wil je absoluut niet mee in de problemen komen. Voor de wat zwaardere toerfietsers is het aan te bevelen daarom gewoon te kiezen voor traditionele wielen met 32 of 36 spaken op een lage velg. Dit levert nog altijd de beste kwaliteit op. En laten we eerlijk zijn, die paar honderd gram maken bij de gemiddelde toerfietser geen verschil.

Spaakspanning

Zoals hierboven al gemeld is het gewicht van de berijder van invloed op de geschiktheid van een set wielen. Wat hier wel een belangrijke factor bij is, is of de wielen wel de juiste spaakspanning hebben. Een voorwiel is een symmetrisch wiel, waarbij zowel de linker- als de rechterspaken dezelfde spanning hebben. Een achterwiel is echter niet symmetrisch, met als gevolg dat de spaakspanning aan de cassette-zijde hoger moet zijn dan aan de andere kant. Een goede verhouding hiertussen is erg belangrijk. Een goede 'wielenbouwer' kan dit tot in de puntjes verzorgen en zeker voor mensen die speciale wensen hebben op het gebied van wielen is het aan te raden om hier speciale aandacht aan te besteden. Zo wordt aan een wiel waarmee Parijs-Roubaix gereden wordt andere eisen gesteld dan aan een wiel dat in een normale koers wordt ingezet. Ook wielen voor mensen met een paar kilo meer gewicht kunnen mooi zijn, maar ze moeten dan wel op de juiste manier gebouwd zijn.

Exoten, spaken solderen

Er is een hele oude techniek om wielen steviger te maken. Deze techniek bestaat uit het aan elkaar solderen van spaken op het punt waar ze elkaar kruisen. Hierdoor ontstaan zeer stabiele wielen die erg stevig zijn. Dit moet natuurlijk wel door een expert gedaan worden. De gewichtstoename als gevolg van het solderen is nagenoeg te verwaarlozen.


Meer informatie over wielen, spaakspanning en dergelijke is te vinden op www.handgespaakt.nl

Reacties   

0 #2 Huitema 10-03-2017 16:22
Hallo,

Mijn kleinzoon heeft een racefiets op markplaats gezien die hij mooi vindt, maar deze heeft carbon wielen en spaken, voorwiel 12 spaken en achterwiel 16. Is dit voor een beginner wel zo verstandig?
Citeer
0 #1 jitske hibma 11-09-2014 20:05
:-*
Welk type velg dien ik te nemen op een vakantiefiets voor een persoon van 100 kg, met bagage dus nog 10 kg zwaarder.
Deore LX als naaf lijkt mij goed, maar welke velg/spaken? Ik heb deze zomer meegemaakt dat zijn spaaknippels steeds losliepen:krake rij en slag in het wiel.
Ik heb precies dezelfde fiets (hoge velgen!) en heb nergens last van. Ik weeg 60 kg. Nu zit ik er aan te denken zijn hele achterwiel te vervangen. (of ik zet een paar nieuwe spaken/nippels) .
Dank voor het meedenken

[Fietspraat]
Hallo Jitske,

Een Deore LX naaf lijkt me prima en zorgt eigenlijk nooit voor problemen. Het type velg en spaken lijkt me ook nog niet zo heel belangrijk. Zolang het maar geen spaken zijn voor lichtgewicht wielen. Dus geen platte spaken of zo.
Het aantal spaken daarentegen vind ik belangrijker. Zorg dat dat er 32 of het liefst 36 zijn. Dan kun je dat gewicht wel hebben.


Daarnaast is het erg belangrijk dat de wielen goed gespaakt zijn. Er gaat nog steeds niks boven een handgespaakt wiel. Daar wordt namelijk gekeken dat de spaakspanning overal gelijk is. Bij machinematig gespaakte wielen is dat vaak niet zo en is de kans op de problemen die jij schetst groter.


Dus……ik zou te rade gaan bij een goede fietsenmaker die zelf wielen spaakt.


Groeten en succes ermee,

Fietspraat
Citeer

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

Zoeken

Sponsored Links